Скопировано

Қазақстанда авторлық құқық бұзғаны үшін жаза күшейтіліп, шығармаларды есепке алу үшін цифрлық платформа іске қосылады

12.12.2025 11:23:00
Дата публикации
Жақында қабылданған зияткерлік меншік туралы заң авторлық құқықты бұзғаны үшін жауапкершілікті күшейтіп, бұл саланы цифрландыруды көздейді. Әділет вице-министрі Ботагөз Жақсылықованың айтуынша, шығармаларды заңсыз коммерциялық пайдалану үшін 80-160 АЕК көлемінде айыппұл, 160 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар немесе үш жылдан алты жылға дейін бас бостандығын шектеу қарастырылған.

Заң құқықтарды ұжымдық басқару ұйымдарына (ҚҰБО) бақылауды күшейтеді. Уәкілетті орган бұзушылықтар анықталған жағдайда аккредиттеуді тоқтата алады, ал жоспардан тыс тексерулер тек авторлар мен құқық иелерінің өтініштері бойынша жүргізіледі.

Негізгі жаңалықтардың бірі — Бірыңғай цифрлық платформа. Ол шығармалардың пайдаланылуын тіркеп, сыйақыны автоматты түрде бөледі. Авторлар жеке кабинетінде контентінің қайда және қалай қолданылғанын көре алады, ал пайдаланушылар есептің дұрыстығын растай алады.

Жүйе кезең-кезеңімен енгізіледі: заң күшіне енгеннен бастап — телеарналар мен радиостанциялар үшін, 2026 жылғы шілдеден — театрлар, кинотеатрлар және филармониялар үшін, ал 2027 жылғы қаңтардан — барлық басқа пайдаланушылар үшін.

Платформа автоматты есепке алуды қарастырады: мысалы, музыка эфирде орындалса, жүйе оны тіркеп, авторға сыйақы тағайындайды. Қазір теледидар мен радионы жүйеге қосу жұмыстары жүргізілуде.

Зияткерлік меншік мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң биылғы қараша айының соңында Президент қол қойды.

Жаңа нормалар құқық бұзушыларға санкцияларды күшейтуді және есепке алудың цифрлық құралдарына көшуді біріктіреді. Билік мұндай тәсіл авторлық сыйақыларды бөлуді дәлірек әрі ашық етеді деп санайды.