20.11.2025 13:33:00
Дата публикации
2025 жылдың күзінде Қазақстандағы интернет-шатдаундарға қарсы кампания маңызды кезеңге жетті.
Бірнеше жылдық сот процестерінен кейін — аудандық соттар, апелляциялар және Жоғарғы соттан қанағаттанарлық шешімдер шықпаған соң — Евразиялық Цифрлық Қор Қазақстан Республикасының Конституциялық сотына шағым түсірді.
Қор командасы алдыңғы сот тәжірибесін жүйелеп, Алматыдағы істерді, апелляциялардың уәждерін және Жоғарғы соттың қорытындыларын талдады. Мақсат — 2022 жылғы қаңтарда интернетті ел бойынша өшіруге мүмкіндік берген құқықтық нормаларды анықтау. Мәселе «Байланыс туралы» заңның 41-1-бабында жатыр: ол желіні жеке лауазымды тұлғалардың шешімімен тоқтатуға жол береді, сот бақылауынсыз, нақты критерийсіз және қоғам алдында есепсіз.
Құқық қорғаушылармен, азаматтық қоғам сарапшыларымен және конституциялық құқық маманымен кеңесулер өткізіліп, сотқа берілетін мықты дәлелдер дайындалды.
Негізгі уәждер:
-
Интернетті өшіру конституциялық құқықтарға — ақпаратқа қол жеткізу және пікір білдіру еркіндігіне — тікелей әсер етеді;
-
Қолданыстағы норма анық емес, сондықтан соттық тексеру де, заңды қолданудың болжамдылығы да мүмкін емес;
-
Ел бойынша байланысты бір шешіммен шектеу заңдылық, мақсаттылық және халықаралық міндеттемелерге қайшы келеді (Үш бөліктен тұратын тест).
Шағымда соттан норманың конституцияға сәйкестігін және заңдылық пен өлшемділік қағидаттарына сайлығын бағалау сұралды. Бұл кампания үшін маңызды қадам. Қор қоғамды істің барысы және сот шешімдері туралы хабардар етуді жалғастырады.
Интернетті өшіру құқықтық бақылаудан тыс қалмауы тиіс. Қазақстанда бұл қалыпты тәжірибеге айналуы қажет.
