24.12.2025 11:39:00
Дата публикации
Елжан Қабышев, Еуразиялық Цифрлық Қордың заң тәжірибесі бөлімінің жетекшісі елдегі қазіргі цифрлық медиа‑ландшафтқа арналған онлайн‑талқылауға қатысты.
Ол shutdown.kz жобасы аясындағы интернет шектеулеріне қарсы стратегиялық сот ісіндегі ілгерілеу туралы және елде қолданылатын бұғаттау түрлерін заң тұрғысынан түсіндірді. Статистикаға сәйкес, интернет контенттің 90% бұғатталуы соттан тыс, Мәдениет және ақпарат министрлігінің шешімімен жүзеге асады.
Іс‑шара өте өзекті болды, себебі цифрлық орта Қазақстан мен өңірдегі журналистер мен редакциялар үшін қосымша тәуекелдер көзіне айналуда. Аккаунттардың бұзылуы, фишингтік шабуылдар, сайттардың бұғатталуы және деректердің таралуы медианың тұрақтылығына ғана емес, дереккөздердің қауіпсіздігіне және аудитория сеніміне де әсер етеді.
Талқылау барысында журналистер, сарапшылар және құқық қорғаушылар қазіргі қатерлерді, тәуекелдерді азайту жолдарын, шабуылдар мен бұғаттауларға жауап беру тәсілдерін, сондай‑ақ сөз бостандығын қорғау үшін медиа, IT қауымдастығы және мемлекеттік құрылымдар арасындағы жүйелі өзара іс‑қимылдың ықтимал форматтарын қарастырды.
Спикерлер қатарында:
Қорытындыда қатысушылар тәуекелдерді дер кезінде түсіну және оларға дайын болу ықтимал зиянды азайтып, медианың тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді деген пікірге келді. Сарапшылар практикалық ұсыныстар да айтты: веб‑ресурстар мен аккаунттарды проактивті қорғау, жеке деректерге ұқыпты қарау және журналистік материалдарды алдын ала қалпына келтіру мүмкіндігін қамтамасыз ету, соның ішінде әртүрлі көздерде резервтік көшірмелерді сақтау.
Ол shutdown.kz жобасы аясындағы интернет шектеулеріне қарсы стратегиялық сот ісіндегі ілгерілеу туралы және елде қолданылатын бұғаттау түрлерін заң тұрғысынан түсіндірді. Статистикаға сәйкес, интернет контенттің 90% бұғатталуы соттан тыс, Мәдениет және ақпарат министрлігінің шешімімен жүзеге асады.
Іс‑шара өте өзекті болды, себебі цифрлық орта Қазақстан мен өңірдегі журналистер мен редакциялар үшін қосымша тәуекелдер көзіне айналуда. Аккаунттардың бұзылуы, фишингтік шабуылдар, сайттардың бұғатталуы және деректердің таралуы медианың тұрақтылығына ғана емес, дереккөздердің қауіпсіздігіне және аудитория сеніміне де әсер етеді.
Талқылау барысында журналистер, сарапшылар және құқық қорғаушылар қазіргі қатерлерді, тәуекелдерді азайту жолдарын, шабуылдар мен бұғаттауларға жауап беру тәсілдерін, сондай‑ақ сөз бостандығын қорғау үшін медиа, IT қауымдастығы және мемлекеттік құрылымдар арасындағы жүйелі өзара іс‑қимылдың ықтимал форматтарын қарастырды.
Спикерлер қатарында:
- Гүлмира Біржанова, Құқықтық медиа орталығының заңгері
- Динара Егеубаева, тележүргізуші, журналист
- Дмитрий Ложников, журналист
- Әділ Жәлелов, FactCheck.kz негізін қалаушы
- Лұқпан Ахмедьяров, «Просто журналистика» YouTube арнасының авторы
- Мөлдір Утегенова, MediaNet ұйымының цифрлық құқықтар және гендерлік теңдік жобасының менеджері
- Алена Блинова, MediaNet медиасауаттылық бағдарламасының сарапшысы
Қорытындыда қатысушылар тәуекелдерді дер кезінде түсіну және оларға дайын болу ықтимал зиянды азайтып, медианың тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді деген пікірге келді. Сарапшылар практикалық ұсыныстар да айтты: веб‑ресурстар мен аккаунттарды проактивті қорғау, жеке деректерге ұқыпты қарау және журналистік материалдарды алдын ала қалпына келтіру мүмкіндігін қамтамасыз ету, соның ішінде әртүрлі көздерде резервтік көшірмелерді сақтау.
