04.06.2026 17:13:00
Дата публикации
Жасанды интеллект күнделікті өмірге барған сайын терең еніп келеді — фильм ұсыныстарынан бастап несие шешімдеріне дейін. Бірақ ыңғайлылықпен бірге цифрлық құқықтарға қауіптер де артуда.
Youth.kz басылымына берген сұхбатында Eurasian Digital Foundation заң тәжірибесінің жетекшісі Елжан Қабышев жеке деректер ІІ дәуірінің басты ресурсына айналып, жаңа қауіптердің нысанына айналғанын атап өтті.
Қазіргі алгоритмдер орасан зор деректер көлемін қажет етеді. Пайдаланушылар күн сайын сатып алулар, фотолар, геолокация, банк операциялары арқылы цифрлық із қалдырады — бұл нейрожелілерді оқытуға негіз болады.
ІІ қауіпсіздікті күшейте алады: алаяқтықты анықтау, вирустарды бұғаттау, кибершабуылдардың алдын алу. Бірақ сол технологияларды қаскөйлер дипфейктер, жалған сайттар және сенімді фишинг хаттарын жасау үшін пайдаланады.
Қабышевтың айтуынша, мәселенің шешімі технологияларды тыйым салуда емес, пайдаланушылардың тұрақтылығын арттыруда: цифрлық сауаттылық, сыни ойлау және қауіптер туралы жүйелі хабардарлық. Ол деректерді кім және не үшін жинайтынын білу құқығын, сондай‑ақ алгоритмдік қателерге шағымдану құқығын ерекше атап өтті.
Ең күрделі қауіптердің бірі — «модельді инверсиялау»: жүйені оқытуға пайдаланылған деректерді қаскөйлер сұраулар арқылы ішінара қалпына келтіре алады. Осылайша, ІІ бір жағынан қорғауды күшейтсе, екінші жағынан жаңа осалдықтар туғызады. Сондықтан адам бақылауы мен құқықтық тетіктерді дамыту қажет.
